Druga odsłona cyklu wykładów otwartych

Zapraszamy wszystkich miłośników odkryć, podróży i nauki na drugą edycję cyklu wykładów otwartych „Wielkie Wyprawy – Śladami Krakowskich Przyrodników”, który kontynuujemy w 2026 roku! W tym roku skupimy się na wyjątkowych wyprawach naukowych, realizowanych zarówno w Instytucie Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, jak i w innych krakowskich jednostkach badawczych.

Podczas sześciu spotkań zabierzemy Państwa w podróż za kulisy współczesnych badań terenowych i nie tylko. Pokażemy realia pracy naukowców oraz wyzwania, z jakimi mierzą się podczas badań prowadzonych w najróżniejszych zakątkach świata — w tropikalnych lasach, na pustyniach, w laboratoriach, a także w miejscach, do których dostęp mają nieliczni. Prelegenci opowiedzą również o tym, jak, nie opuszczając laboratorium, można odkrywać nieznane światy, poznawać nowe gatunki i rekonstruować historię życia na Ziemi.

W 2026 roku wraz z zaproszonymi badaczami z ISEZ PAN, Uniwersytetu Jagiellońskiego (Instytut Archeologii oraz Instytut Nauk o Środowisku) oraz Instytutu Nauk Geologicznych PAN przybliżymy Państwu szerokie spektrum zagadnień związanych z badaniami nad ewolucją i bioróżnorodnością świata zwierzęcego.

Wykłady będą okazją do refleksji nad zmieniającą się rolą ekspedycji naukowych w czasach globalnych wyzwań, takich jak zmiany klimatyczne, utrata bioróżnorodności czy ochrona dziedzictwa geologicznego i archeologicznego.

Poruszymy także temat kształcenia młodych pokoleń badaczy – pokażemy, jak wyjazdy terenowe kształtują przyszłych zoologów i ekologów.

Uczestnictwo w wydarzeniu jest bezpłatne, a wykłady odbywają się w formule hybrydowej, co pozwala wyruszyć z nami w naukową podróż niezależnie od miejsca, w którym się Państwo znajdują.

Wykłady będą odbywać się:

🏛 Stacjonarnie
Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN
ul. Św. Sebastiana 9, Kraków
(Liczba miejsc ograniczona)

💻 Online
Platforma YouTube ISEZ PAN
link do spotkania

🕕 Terminy:
Ostatnia nieświąteczna sobota miesiąca, godz. 18:00
(z wyłączeniem wakacji)

Historia wypraw pracowników Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN

W 2025 roku obchodziliśmy 160 rocznicę powstania Komisji Fizjograficznej, działającej w latach 1865–1945, której bezpośrednim sukcesorem jest Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. Elementem łączącym obie — tak różne z nazwy — instytucje jest Muzeum Przyrodnicze (nazywane w latach 1870–1939 Muzeum Fizjograficznym), będące integralną częścią Instytutu.

Zagraniczna działalność badawcza pracowników Instytutu rozpoczęła się stosunkowo późno, bo dopiero pod koniec dwudziestolecia międzywojennego, a więc w siódmej dekadzie istnienia Muzeum Fizjograficznego. Miała ona początkowo charakter staży poświęconych organizacyjnym i technicznym zagadnieniom działalności tych instytucji, a tylko w niewielkim stopniu pracom badawczym prowadzonym w ich ramach.

Po przerwie wojennej (1939–1945) oraz włączeniu w 1953 r. Muzeum Przyrodniczego Polskiej Akademii Umiejętności do struktury świeżo powołanej Polskiej Akademii Nauk, wyprawy badawcze stopniowo stały się jednym z ważnych aspektów działalności naukowej Instytutu.

Wyjazdy te można podzielić na dwie grupy. Pierwszą stanowią pobyty pracowników ISEZ PAN w różnych instytucjach naukowych — nie tylko w celu korzystania z ich zbiorów, ale również prowadzenia wspólnych badań i publikowania ich rezultatów.

Drugą grupę stanowią eksploracyjne wyjazdy terenowe, nierzadko do obszarów egzotycznych, których celem jest zdobywanie materiałów badawczych. Efektem tych wypraw są opracowania taksonomiczne, faunistyczne i zoogeograficzne dotyczące zarówno współczesnych, jak i kopalnych zwierząt.

Zdarzały się także wyjazdy łączące obie formy działalności, jak np. wielomiesięczny pobyt badawczy prof. Mariana Młynarskiego w latach 50. w Brazylii (głównie w Instytucie Butantan).

Zarówno wyjazdy stażowe, jak i eksploracyjne należą do najbardziej spektakularnych form międzynarodowej współpracy naukowej jednostek badawczych zajmujących się zoologią. Pod względem organizacyjnym są one najczęściej wynikiem dwustronnych umów między instytucjami naukowymi.

Pod koniec XX wieku najczęściej wykorzystywano możliwości wyjazdów do placówek podległych państwowym akademiom nauk innych krajów lub instytucjom pełniącym podobną funkcję. W przypadku wypraw eksploracyjnych często są one rezultatem indywidualnych lub grupowych inicjatyw pracowników, realizowanych przy wsparciu Instytutu.

Tekst zredagowany na podstawie: Ćwierćwiecze Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. 150 lat tradycji badawczych i muzealnych. Redakcja Elżbieta Warchałowska-Śliwa, ISBN 978-83-61358-56-5.

Źródło: Tekst zredagowany na podstawie publikacji: „Ćwierćwiecze Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. 150 lat tradycji badawczych i muzealnych”, red. Elżbieta Warchałowska-Śliwa, ISBN 978-83-61358-56-5.